POPÜLER KÜLTÜRÜN, KÜRESELLEŞME İLE DÖNÜŞTÜRDÜĞÜ, YENİ NESİL SOSYAL MEDYA MÜZECİLİĞİ: TÜRKİYEDEN ÖRNEKLER

POPÜLER KÜLTÜRÜN, KÜRESELLEŞME İLE DÖNÜŞTÜRDÜĞÜ, YENİ NESİL SOSYAL MEDYA MÜZECİLİĞİ:  TÜRKİYEDEN ÖRNEKLER

Yazar: Dr. Gonca UNCU

Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi, 

Radyo Televizyon Sinema Bölümü Öğretim Üyesi
goncauncu@gmail.com

Özet

Müze, sanat ve kültür eserlerinin korunduğu, saklandığı ve insanların faydasına sunulmak için özel tasarlanmış mekanlarda sergilendiği yerlerdir. Eski Yunanda “bilimler tapınağı” manasındaki “Mouseion” anlamına gelen müze kelimesinin tarihi M.Ö. 300 yılına dayanmaktadır. Çağdaş müzecilik ise tarihin tüm kültür ve sanat belleğini korumak, incelemek, yaşatmak, halkın entelektüellik seviyesini yükseltmek ve medeniyeti sonraki nesillere aktarmak için kurulmuş kamu yararına hizmet veren oluşumlardır. Çağdaş müzeciliği takip eden yeni nesil müzecilik, klasik müzecilik anlayışının çok dışında bir amaç taşımaktadır.  

Küreselleşme ve sosyal medya kullanımının yaygınlaşması sonucu, son yıllarda tüm dünyada hızla çoğalan sosyal medya müzeleri, özellikle instagram için üretilmiş bir içeriğe sahip olan müzeler olarak dikkat çekmektedir. Popüler kültürün en açık göstergelerinden biri olan bu müzeler “selfie müzeleri” veya “deneyim müzeleri” olarak da nitelendirilmektedir. Bu müzelerin sanat değeri taşımadığı bir gerçektir, çünkü sosyal medya müzelerinin asıl kahramanı eserler değil katılımcıların bizzat kendileridir. Küreselleşmenin bir sonucu olan bireysellik, sanat eserinin aurasına ve biricikliğine atfedilen özelliği yok ederek, bireyin kendi değerini yüceltmiş onu, mekanla ilişkilendirerek eserin yerine koymuştur. Bu cüretkâr tutum bireyin öz benliğini ele geçirerek ona kişisel bir benlik tatmini sunmaktadır ve bu sunumu da, sanatın ve kültürün en önemli korunak mekanı olan müzeler adı altında yapmaktadır.

İstanbul’da son yıllarda açılan Happy Hour TR Müzesi ve İlizyon Müzesi bu konseptte tasarlanmış sosyal medya müzeleridir. Gezmesi yaklaşık iki saatlik bir deneyim sunan bu müzelerin asıl amacı İnstagram fotoğraf paylaşımı için özel tasarlanmış odalar ve mekanlar yaratmasıdır. Katılımcılar tek bir mekanda tasarlanan bu müzelerde değişik arka planlı renkli ve eğlenceli fotoğraflar çekebilmektedir. Hiçbir eserin olmadığı bu deneyimsel mekanlarda, izlenilen ve beğeniye sunulan eser kişinin kendisi olmaktadır. Sosyal medya çılgınlığının geldiği son noktada, eğlenceli içerik üretmek için kurulan bu müzeler, sanat dünyasına yeni bir nefes getirmek ve yaratıcı bir deneyim sağlamayı hedeflemektedir. Ancak yüzlerce yıllık çağdaş müzecilik anlayışıyla bağdaşmayan bu mekanların müze olarak adlandırılması oldukça ironi barındıran olup tartışılması gereken bir konudur. Sosyal medya müzeleri, popüler kültürün ve küreselleşmenin ürettiği Kültür Endüstrisinin sanatı ve kültürü yutup değersizleştiren algısına en güzel örneklerinden biridir. Müze adı altında açılan bu mekanlar, kültür ve sanatın yozlaşmasının ve niteleksizleştirilmesinin en açık delilleridir. 

TRANSFORMATION OF NEW GENERATION SOCIAL MEDIA MUSEUMSHIP

 BY POPULAR CULTURE AND GLOBALIZATION: 

CASES FROM TURKEY

Abstract 

The museum is the place where art and cultural works are preserved, stored and exhibited in specially designed spaces for the benefit of the people. The history of the word "museum", meaning "temple of sciences" in Ancient Greece, is BC. It dates back to 300 years. Contemporary museology, on the other hand, is a public service that was established to protect the history of culture and art, to examine it, to keep it alive, to raise the level of intellectuality of the people and to transfer the civilization to the next generations. The new generation of museology, which follows contemporary museology, has a purpose other than classical museology.

As a result of globalization and the widespread use of social media, social media museums, which have been increasing rapidly all over the world in recent years, attract attention as museums with content produced especially for Instagram. These museums, which are one of the clearest signs of popular culture, are also called “selfie museums” or “experience museums”. It is a fact that these museums do not have artistic value, because the main hero of social media museums is not the art works, but the participants themselves. Individuality, which is a result of globalization, destroyed the aura and uniqueness of the art work, glorifying the individual's own value, putting him/her in place of the work by associating him/her with space. This daring attitude captures the individual's self-identity and offers him a personal self-satisfaction, and this presentation is made under the name of museums, the most important shelter of art and culture.

Happy Hour TR Museum and Illusion Museum, opened in Istanbul in recent years, are social media museums designed in this concept. The main purpose of these museums, which provide a two-hour experience, is to create rooms and spaces specially designed for Instagram photo sharing. Participants can take colorful and fun photos with different backgrounds in these museums designed in one place. In these experiential spaces where there is no work, the work that is watched and presented to the person becomes the person himself. Founded to produce fun content, these museums aim to bring a breath of fresh air to the art world and provide a creative experience. However, it is a matter of irony that these places, which are incompatible with the centuries-old understanding of contemporary museums, to be called museums and are a subject to be discussed. Social media museums are one of the best examples of the Culture Industry produced by popular culture and globalization, and the perception of art and culture that devour and devalue culture. These so called social media museums are the clearest proofs of the degeneration and dequalification of culture and art.